içinde ,

Amigdala

Amigdala – Nedir?, Ne İşe Yarar?, Beynin Neresinde Yer Alır?

Amigdala - Nedir?, Ne İşe Yarar?, Beynin Neresinde Yer Alır?

Beynin temporal lobunun derinliklerinde badem şekilli bir hücre (veya çekirdek) kümesi vardır, bu bölgeye amigdala diyoruz. Amigdala duygusal hafıza ve tepkilerin birincil bölgesidir. Aynı zamanda duygusal olaylar ile ilgili hafıza oluşması ve depolanmasında önemli bir role sahiptir. Yaklaşık on yıl kadar önce, bilim insanları dünyayı SM hastalığı ile tanıştırdı. (SM hastalığı = SM-046 olarak da adlandırılan S.M., kendine özgü nadir görülen beyin hasarı olan Amerikalı bir kadındır. ).

44 yaşında 3 çocuk annesi kadın, ilk bakışta oldukça normal yaşam sürüyor gibiydi. Ancak kadın daha yakından incelendiğine fazlasıyla nadir ve birazda ürkütücü bir özellik ile karşılaştılar: kadın korkmuyordu. Araştırmacılar, “SM hastasını korkutmak için onu kışkırttık, canlı yılanlara ve örümceklere maruz bıraktık. Onu korkutucu bir evde gezdirdik ve duygusal çağrışım yapan filmleri izlettik. SM hastası, hiçbir durumda korku belirtisi göstermedi ve en ufak derecede bile hislerinde  değişiklik olmadı..” diye yazdı

Amigdala: İnsanın Korku Koruyucusu
Amigdala ‘nın en önemli rollerinden biri, bir şeyden korkmak için tekrar eden deneyimler yoluyla öğrenmemize olanak tanıyan ilişkisel öğrenme süreci olan “korku şartlandırmasındaki” sorumluluğudur. Amigdala olmadan korkuya ne kadar duyarlı oluruz? HEİNZ HUMMEL/PİXABAY

Peki Neden?

SM, beynindeki amigdala adı verilen önemli bir yapıya zarar veren ve oldukça nadir durum olan Lipoid Proteinosis ya da diğer ismiyle Urbach-Wiethe rahatsızlığından kaynaklanıyor. SM, hayatın bazı rahatsız edici özelliklerini tetikleyerek korkusuzca yaşam sürmenin yanı sıra, göreceli olarak normal bir şekilde hayat sürmeyi sağlıyor, bu da şu soruyu akla getiriyor … Amigdala olmadan yaşayabilir miyiz?

Amigdala Nedir?

Beynin temporal lobunun derinliklerinde badem şekilli bir hücre (veya çekirdek) kümesi vardır, bu bölgeye amigdala diyoruz. Bu yapıyı tek bir birim olarak düşünmek biraz yanıltıcıdır, çünkü aslında her biri farklı bir beyin yarıküresinde yer alan iki parca halindedir. Farklı yarılar limbik sistemin bir parcası olarak kabul edilir. Duygular ve motivasyonla ilgili beyin yapılarıdır Amigdalanın. genel amaçları, özellikle anıların depolanması ,öfke, zevk ve -evet, tahmin ettiniz- korku gibi duyguların işlenmesiyle ilgilidir.

Amigdala Nedir? Beynin Neresinde Yer Alır?
‘’Amigdala, beynin temporal lobunda bulunan bir çift küçük çekirdek kümesinden (amygdala) biridir. Karar vermede ve saldırganlık, kaygı ve korku gibi duygusal tepkilerin işlenmesinde birincil rol oynar.’’ WIKIMEDIA COMMONS (CC BY-3.0)

Amigdala ‘nın en önemli rollerinden biri, bir şeyden korkmak için tekrar eden deneyimler yoluyla öğrenmemize olanak tanıyan ilişkisel bir öğrenme süreci olan “korku şartlandırması”ndaki sorumluluğudur. Bu öğrenme süreci, deneyim yoluyla beyin devrelerini değiştirdiğinde ve yeni anılar yarattığında gerçekleşir. Bu kavram, Little Albert adlı 11 aylık bir bebeği (bugünün standartlarına göre tamamen etik olmayan) kullanarak 1920’deki deneylerde açıkça gösterildi

Bilim adamları John Watson ve Rosalie Rayner, Albert’in tamamen doğal olan yüksek ses korkusu, oldukça tarafsız göründüğü bir uyaranla -bu durumda beyaz bir fare- birleştiğinde ne olacağını görmek istediler. Watson ve Rayner, Albert’in fareye uzanmasına izin verdi ve her yaptığında, -yüksek ses çıkaracak şekilde- çelik çubuğa bir çekiçle vurdular.

Bu eşleştirmenin yedi tekrarından sonra, Albert fareyi görünce ağlamaya başladı –çekice artık ihtiyaç yoktu. Korku şartlandırması nedeniyle, amigdalası rahatsız edici gürültüyü, nötr uyarıcıyla ilişkilendirdi ve ikinci uyarı artık birincisi olmadan da korku uyandırdı. Ne yazık ki, zavallı Albert için (yine, bu tür deneyler bugün artık geçerli olmayacak), bu deney onu beyaz fare benzeri şeylere karşı genel bir korku haline getirdi, bu nedenle beyaz önlükler ve beyaz köpekler de onu korkutacaktı.

Korkusuz Yaşamak?

Amigdala - Nedir?, Ne İşe Yarar?, Beynin Neresinde Yer Alır?
Amigdala – Nedir?, Ne İşe Yarar?, Beynin Neresinde Yer Alır?

SM’e geri dönersek. Bakıldığında, korkusuzluk, biraz komik hatta büyüleyici görünüyor. Çocuklar bile bundan keyif almıştır. Kadının büyük oğlu bir keresinde “Ben ve kardeşlerim yolda bir yılan gördük….Vay canına, bu kocaman bir yılan!’ Diye bağırdım. Annem oraya koştu, yılanı yakaladı, yoldan uzaklaştırdı, çimlere koydu ve yürümeye devam etti… Bana her zaman yılanlardan ve bunun gibi şeylerden nasıl korktuğunu söylerdi, ama sonra aniden onlardan korkmaz hale geldi. Bunun biraz tuhaf olduğunu düşündüm. ” diye yazmıştı.

Kaygısız bir hayat yaşamak biraz heyecan verici görünebilir. Ayrıca SM, bir kişinin bozulmamış bir amigdala olmadan mükemmel bir şekilde hayatta kalabileceğini açıkça belirtti. Doğal korkunun yokluğu tehlikeli, hatta potansiyel olarak oldurucu olabilir. Tam bir şüphe veya güvensizlik eksikliği, SM’nin her yönden savunmasız olduğu anlamına geliyordu. Bir keresinde, saat 22: 00’de küçük bir parkta yürürken, bir adam SM’e saldırdı ve boğazına bir bıçak dayadı. Araştırmacılara göre, “Uzaktan kilise korosunun şarkılarını duyabiliyordu. Adama baktı ve kendinden emin bir şekilde yanıtladı, “Beni oldureceksen, önce Tanrımın meleklerinden geçmen gerekecek.” Adam aniden onu bıraktı. . “Bu yeterince tuhaf değilse, SM olay yerinden kaçmadı – sadece eve yürüdü. Durumu daha da çılgına çevirmek için ertesi gün aynı parkı geçti ve hiçbir korku ya da kaçınma belirtisi göstermedi. Sadece –adam- orada değildi.

Korkusuz ve Amigdala ‘sız Yaşam

Bu, SM hastasının doğrudan ciddi riskli durumlara girip zarar görmeden ve rahatsız edilmeden çıktığı tek zaman değildi. Araştırmacılar, “Bir zamanlar kendisinin iki katı büyüklüğünde bir kadın tarafından fiziksel olarak saldırıya uğradı, neredeyse bir aile içi şiddet eyleminde oldurülmeye yeltenildi ve birden fazla kez açıkça olumle tehdit edildi. En çok göze çarpan şey, bu durumların çoğunda, SM’lerin hayatının tehlikede olması, ancak davranışında herhangi bir çaresizlik veya aciliyet duygusu olmamasıdır. ” dedi.

Bununla birlikte, SM korkusuz ve amigdalasız yaşamının ana örneği olarak kabul edilmekle birlikte, son araştırmalar bu iki özellik arasındaki bağlantının o kadar da kuru ve kesik olmadığını göstermiştir. “Nature Neuroscience” dergisinde yer alan bir araştırmaya göre, amigdalası hasarlı bazı insanlar hala güçlü bir korku duygusu gösteriyor. Hatta bazı insanlar normal amigdalalı insanlardan daha fazla korku gösteriyor. Çalışma, SM’in amigdala hasarına neden olan aynı süper nadir genetik duruma sahip katılımcıların incelenmesiyle yapıldı. (Urbach-Wiethe hastalığı 1929’da keşfedildiğinden bu yana 300’den az kişinin buna sahip olduğu bulundu).

Araştırmacılar, korku filmleri izlemenin bu rahatsızlığı olan katılımcılar üzerinde hiçbir etki yapmadığını keşfettiler, ancak onları karbondioksite maruz bırakmanın bir korku tepkisine yol açıp açmayacağını merak ediyorlardı. Bunun nedeni, amigdalanın CO2’yi tespit etmede büyük bir rol oynaması ve kanda daha yüksek konsantrasyonlar tespit ettiğinde (boğulmanın meydana geldiğinin olası bir işareti), kişinin paniğe kapılmasına neden olabilmesidir. Mantıklı görünenin aksine, Urbach-Wiethe hastalığına sahip katılımcılar yüzde 35’i CO2 olan hava soluduklarında çıldırdılar.

Peki burada ne oldu?

Araştırmacılar şunları söyledi; “Sonuçlar, amigdalanın korku ve panik için gerekli olmadığını ve dış çevresel tehditlerin neden olduğu korku ile karbondioksitin neden olduğu korku arasında önemli bir ayrım yapıldığını gösteriyor.”

Öyleyse, amigdala olmadan yaşayabilir misin? – Evet. Onsuz güvenle yaşayabilir misin? Hâlâ belirsiz, ancak bilim insanları bunu çözmeye çalışıyor.


EK OLARAK İLGİNÇ BİR BİLGİ

Urbach-Wiethe hastalığı üç ana semptom türüne neden olur. Aşırı derecede kısık bir ses, gözlerin etrafında küçük şişlikler ve beyindeki kalsiyum birikintileri. Amigdala, beyinde bu birikintilerin oluştuğu noktadır. (Urbach-Wiethe hastalığı: Korkuyu Tamamen Ortadan Kaldıran Hastalık)

Yılmaz Efe ÇETİNYÜREK


İlginizi çekebilir: 

Öğrendiğiniz Her Şeyi Hatırlamanın En Güçlü 2 Yolu!

Eski İnsanların Sahip Olup Bizim Olmadığımız Dört Gerçek!

Anksiyete: Bozuklukları, Belirtileri, Tedavisi ve Daha Fazlası

40’lı Yaşlarımda Öğrendiğim ve 20 Yaşındaki Kendime Anlatabilmeyi Dilediğim Hayat Dersleri

40’lı Yaşlarımda Öğrendiğim ve 20 Yaşındaki Kendime Anlatabilmeyi Dilediğim Hayat Dersleri

Bill Gates ve Warren Buffet Nükleer Reaktör İnşa Edecek

Bill Gates ve Warren Buffet Nükleer Reaktör İnşa Edecek