içinde ,

Evrim Tam Olarak Nedir ?

Doğal seçilim yoluyla evrim, Dünya gezegeninde bildiğimiz şekliyle yaşamın ortaya çıkma şeklidir, ancak bizi buraya getiren biyolojik süreçleri nasıl açıklarsınız?

Evrim Tam Olarak Nedir ?
Evrim Tam Olarak Nedir ?

Bitki ve hayvan çeşitleri çok farklı şekil ve boyutlarda ortaya çıkmaktadır. Ortak görüş bütün bu yaşam formlarının (timsahlardan zebralara, alıç ağaçlarından insanlara kadar) eninde sonunda 3.5-4 milyon yıl önce yaşamış aynı mikroskobik atalardan geldiği şeklindedir.

Evrim bunun nasıl olduğunu açıklar. Bu, canlı popülasyonlarının yeni kalıtsal özellikler alarak zaman içinde fiziksel olarak değişebildiği süreçtir.

İnsanların maymunlardan evrimleştiğini nereden biliyoruz?

Birkaç on yılda meydana geldiğini gördüğümüz evrimsel değişiklikler mütevazıdır: sessiz olmak için gelişen bir cırcır böceği hala bir cırcır böceğidir.

Evrim daha uzun zaman dilimlerinde (binlerce veya milyonlarca yıl içinde) ortaya çıktığında, fiziksel görünümde çok daha büyük değişikliklere yol açabilir. Bu nedenle milyarlarca yıl önce yaşamış bir mikrop, günümüzde yaşayan her türe evrimleşmiştir.

Evrimsel biyologlar, fiziksel ve genetik benzerlikleri dikkatle değerlendirerek, hangi türlerin yaşam ağacının aynı alanına ait olduğunu bulabilirler. Bunu yapmak, insanların şempanzelerle, bugün yaşayan diğer türlerden daha yakın akraba olduğunu, ikimizin de yaklaşık 7 ila 13 milyon yıl önce yaşadığı düşünülen aynı “ana” türden evrimleştiğimizi öne sürmektedir.

Tam olarak evrim nedir ?
Danuvius guggenmosi uzuv oranları bonobonunkine benzer © Getty Images

2019’da araştırmacılar, Danuvius guggenmosi adını verdikleri, ağaçta yaşayan 11,6 milyon yıllık bir maymun fosili bulduklarını açıkladılar. Onun bizim gibi iki ayak üzerinde dik yürüme yetisi(adaptasyonu) vardı ancak kolları şempanzeler gibi dallardan sarkmaya daha uygundu.

Bu özelliklerin karışımı, insanların ve şempanzelerin ortak bir ataya sahip olduğu fikrini destekler ve insanların gerçekten maymunlardan evrimleştiğine dair bol miktarda fosil kanıtı ekler (ve teknik olarak hala öyleyiz)

Genetiğin evrimle ne ilgisi var?

Anahtar kelime ‘kalıtım’. Vücut geliştirmeye başlayan birisinin fiziksel görünümü değişebilir. Ancak bu tür bir değişim evrim değildir, çünkü bir vücut geliştiricinin çocukları da otomatik olarak büyüyüp kaslı olmayacaklardır.

Genel olarak, organizmaların fiziksel özellikleri miras almalarının(kalıtım)tek yolu, bu özelliklerin genlerimizi oluşturan molekül olan DNA’da kodlanmış olmasıdır. Bu nedenle genetik, evrimin merkezinde yer alır.

Popülasyonların genetiğinin değişmesinin önemli bir yolu, doğal seçilim adı verilen bir süreçtir. Belirli bir bitki veya hayvan popülasyonunda, bazı bireyler DNA’larında bir şekilde faydalı olan yeni bir özellik geliştirmelerine neden olan rastgele bir mutasyon kazanabilir.

Tam olarak evrim nedir ?
Biberli güve © Wiki Commons

Örneğin, bazı biberli güveler , onlara daha koyu kanatlar veren bir mutasyona sahiptir. Sanayi Devrimi sırasında, bu güveler kirlilikten dolayı kararmış ağaçlara karşın daha iyi kamufle edildiler, bu nedenle yırtıcıların dikkatinden kaçmaları ve üremek ve genlerini aktarmak için yeterince uzun süre hayatta kalma olasılıkları daha yüksekti. Kara kanatlı güvelerin sayısı birden arttı. Zamanla, uygun mutasyonlar ve kodladıkları özellikler daha yaygın hale gelir ve evrim gerçekleşir.

Gelecekte nelerin gelişeceğini tahmin edebilir miyiz?

Kısacası cevap “Hayır”: Evrim bir hedefe yönelik değildir – örneğin giderek daha karmaşık veya zeki organizmalar yaratmaya çalışmaz. Ama bir anlamda, evrim tamamen öngörülemez değildir.

Bugün yaklaşık sekiz milyon hayvan türü ve 300.000 bitki türü vardır. Çeşitleri dudak uçuklatıyor ama daha yakından bakınca türler arasında beklediğiniz kadar çok fiziksel çeşitlilik olmadığını göreceksiniz.

Örneğin, bir yunusu balıkla kolayca karıştırabilirsiniz: ikisi de uzun, aerodinamik gövdeleri ve yüzgeçleri olan suda yaşayan hayvanlardır. Ancak yunuslar memelidir ve sadece 50 milyon yıl önce ataları küçük, dört ayaklı, geyik benzeri yaratıklardı. Balık ise yüz milyonlarca yıldır bu şekilde görünüyor.

Evrim Tam Olarak Nedir ?
Yunuslar kesinlikle balık değildir © Getty Images

Biyologlar, yunusların balık gibi göründüğünü, çünkü yüzme gibi belirli bir soruna tekrar tekrar benzer çözümlere ulaşmak için evrimi teşvik eden çevresel ve biyolojik kısıtlamalar olduğunu düşünüyorlar. Bu, “yakınsak evrim” olarak bilinir ve yakınsama o kadar ortaktır ki bazıları evrimi bir dereceye kadar tahmin edilebilir hale getiren yalnızca belirli sayıda yolu takip edebileceğini savunur.

Evrimin bugün gerçekleştiğine dair kanıtlar nerede?

Bir çok kanıt söz konusu. Japonya’daki biyologlar, PET plastik yemek üzerine evrimleşen yeni bir bakteri türü olan “Ideonella sakaiensis” i  keşfettiklerini 2016’da açıkladıklarında iyi bir örnek gün ışığına çıktı. Bu plastik sadece 1940’lardan beri üretilmektedir , bu yüzden bakteriler yüzyıllık süreden daha kısa bir süre içinde onu yemek için evrim geçirdi.

Evrim Tam Olarak Nedir ?
Sanatçının plastik yiyen mikrop Ideonella sakaiensis izlenimi © Getty Images

Daha büyük organizmalar da hızla gelişebilir. 1990’ların başında, Hawaii’nin Kauai adasında yaşayan bir kriket türü (Teleogryllus oceanicus), ölümcül parazit sineklerin hedefi haline geldi. Parazitler, cırcır böceklerinin cıvıltılarını dinleyerek kurbanlarını buldular.

2003 yılına gelindiğinde, cırcır böcekleri evrimleşmişti: erkekleri fiziksel olarak kanatlarını cıvıldamak için kullanamaz hale getiren yeni bir genetik mutasyon adayı süpürdü. Eskiden cıvıldayan cırcır böcekleri popülasyonu, çoğunlukla sessiz olanlardan oluşan bir popülasyona dönüştü.

Alperen Canik

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

GIPHY App Key not set. Please check settings

Eski Mısır Hamilelik Testi İşe Yaradığı İçin Bin Yıl Hayatta Kaldı

Eski Mısır’da Hamilelik Testi İşe Yaradığı İçin Bin Yıl Hayatta Kaldı

Son 40 Yılda Avrupa'da Yüz Milyonlarca Kuş Kayboldu

Son 40 Yılda Avrupa’da Yüz Milyonlarca Kuş K∂yboldu