içinde ,

Emeviler Kimdir? İlk Müslüman Arap devleti Hakkında Her Şey

Emeviler, Dört Halife Dönemi’nden sonra kurulan Müslüman Arap devletidir.

Emeviler
Emeviler

Emeviler, dört halife döneminden sonra 661 yılında Şam’da kurulan ilk Müslüman Arap devletidir. Bu makalemizde; Emeviler kimdir, Emeviler dönemi, Emeviler hakkında en çok sorulan sorular ve Emevi hanedanı hakkındaki her şeyi sizler için hazırladık.

Halifelik kavramının imparatorluğunu yöneten ilk büyük Müslüman hanedanı olan Emevi hanedanı (MS 661–750), bazen Arap krallığı olarak da anılır (Emevi devletinin laik doğasına geleneksel Müslüman karşıtlığını yansıtır).

Ebu Süfyan başkanlığındaki Emeviler, Mekke merkezli Kureyş kabilesinin zengin bir tüccar ailesiydi. Başlangıçta İslam’a direndiler, 627’ye kadar din değiştirmediler, ancak daha sonra Muhammed ve onun halefleri altında önde gelen yöneticiler oldular.

İlk Müslüman iç savaşında (fitne; 656-661) Osman ibn Affan’ın öldürülmesinin ardından halifelik mücadelesi, üçüncü halife (644-656) Ebu Süfyan’ın o zamanlar Suriye valisi olan oğlu Muaviye’nin, Hz.Muhammed’in damadı ve dördüncü halife olan Ali’ye karşı galip gelmesiyle son buldu. Muaviye daha sonra kendisini ilk Emevi halifesi olarak ilan etti.

İçindekiler:

Great Mosque of Damascus Şam Ulu Camii, Halife I. Velid tarafından Emevi başkentinde 8. yüzyılda inşa edilen, hayatta kalan en eski taş cami
Great Mosque of Damascus: Şam Ulu Camii, Halife I. Velid tarafından Emevi başkentinde 8. yüzyılda inşa edilen, hayatta kalan en eski taş cami

Emeviler Hakkında En Çok Sorulan Sorular

Emeviler Kimdir?

661 yılında Şam’da kurulan ilk Müslüman hanedanlıktır. Bu hanedanlık, ilk dört halifeden kalan (Ebubekir, Ömer, Osman, Ali) liderliği üstlendi. Mekke’nin yerlisi ve Hz. Muhammed Peygamber’in çağdaşı olan ibn Ebu Süfyan tarafından kurulmuştur.

Emevi hanedanı, 750’de Abbasi hanedanı tarafından sürülmeden önce Şam’da bir asır kadar hüküm sürdü. Hanedanın bir kalıntısı 756’da İspanya’nın Córdoba kentinde yeniden doğdu ve 11. yüzyıla kadar orada hüküm sürmeye devam etti.

Emevi hanedanının başarıları nelerdi?

Emevi hanedanı, belki de en önemlisi beşinci hükümdarı Abdül Malik ile İslam medeniyeti içinde merkezileştirilmiş otoriteydi. Abdül Malik geniş bir Araplaştırma programı uyguladı, Arapça’yı resmi yönetim dili haline getirdi, Araplaştırılmış bir yöneticiler sınıfı yarattı ve imparatorluk için Arapça madeni paralar yarattı.

Emeviler ayrıca, İspanya kadar batıya ve Hindistan kadar doğuya uzanan, hem İslam hem de Arapça’nın geniş bir alana yayılmasına imkan tanıyan hızlı bir toprak genişlemesini sağladılar.

Emevi hanedanının önemi neydi?

Emevi imparatorluğunun genişliği ve Araplaştırma programı, İslam’ın ve Arap dilinin geniş bir alana yayılmasından etkili oldu. Dahası Emeviler, Müslümanların büyük bir kesimi tarafından haklı hanedan olarak kabul edilen Hz. Muhammed’in damadı ve dördüncü halife olan Ali’ye rağmen iktidara geldi.

Kerbela Savaşı (680) Emevi hanedanının saltanatının güvence altına alınmasına yardımcı oldu, ancak Ali’nin taraftarlarını katletmesi İslam’ın Şii mezhebinin oluşumunda belirleyici bir an oldu.

Emeviler

Emevi hanedanlığı nasıl sona erdi?

Emevi hanedanlığının hükümdarlığı, imparatorluk aşırı genişledikten sonra çözülmeye başladı.

717’ye gelindiğinde Emeviler, sınırları savunmakta ve ayaklanmaları engellemekte güçlük çekiyordu ve halife II. Ömerr’in parçalanmayı durdurma girişimlerine rağmen imparatorluğun mali durumu savunulamaz hale geldi. İmparatorluk içindeki geniş bir hoşnutsuzluğu fırsat bilen Abbasiler, sonunda 750’de Emevileri alaşağı eden başarılı bir isyanı teşvik etti.

Emevi yönetimi ailenin iki kolu arasında bölündü: Ebu Süfyan’ın soyundan gelen Süfyaniler (hüküm yılları 661-684) ve Mervan I. ibn el-Hakem ve haleflerinden oluşan Mervaniler (hüküm yılları 684-750).

Süfyaniler, özellikle l. Muaviye (661–680), Şam’da halifelik otoritesini merkezileştirdi. Suriye ordusu, fethedilen vilayetlerin ve Arap aşiret rekabetlerinin kontrol edilmesi yoluyla birleşik bir imparatorluğun kurulmasını sağlayan Emevi gücünün temeli oldu.

Müslüman egemenliği Horasan’a yayıldı, Orta Asya ve kuzeybatı Hindistan’a seferler için üs olarak Merv ve Sistan’da garnizon şehirleri kuruldu ve kuzeybatı Afrika’nın işgali başladı.

Yeni bir donanma Konstantinopolis’e (şimdi İstanbul; 669-678) karşı bir dizi seferler düzenledi; bu, nihayetinde başarısız olsa da, Hristiyanlara yönelik oldukları için devletin laik imajını değiştirdi.

Süfyaniler genellikle vilayetlerde miras aldıkları Bizans ve İran idari bürokrasilerini muhafaza etseler de, siyasi olarak Arap aşiret çizgileri doğrultusunda örgütlenmişlerdi; burada halifeler, akranları tarafından teorik olarak “eşitler arasında ilk” olacak ve bir şuranın (kabile konseyi) tavsiyesine göre hareket edecek şekilde seçilirdi.

Ancak Muaviye, yaşamı boyunca oğlu I. Yezid’e bağlılık yemini ederek geleneksel seçimi (bayah) göz ardı etti ve yabancı kalıtsal veraset kavramını tanıttı.

İç savaş ve 683’te I. Yezid ve 684’te ll. Muaviye’nin ölümleri Süfyanî yönetimini sona erdirdi. l. Mervan, 684’te aşiret savaşları sırasında Suriye’de halife ilan edildi.

Abdül Malik (685-705) döneminde Emevi halifeliği genişlemeye devam etti. Müslüman orduları Hindistan’da Mukran ve Sind’i işgal ederken, Orta Asya’da Horasan garnizonları Buhara, Semerkant, Harezm, Fergana ve Taşkent’i fethetti. Kapsamlı bir Araplaştırma programında Arapça resmi devlet dili haline geldi; imparatorluğun mali yönetimi, İranlı ve Yunanlı yetkililerin yerini Arapların almasıyla yeniden düzenlendi; Bizans ve Sasani sikkelerinin eski taklitlerinin yerini yeni bir Arapça sikkesi aldı. Şam’dan eyalet başkentlerine düzenli bir posta servisinin başlamasıyla iletişim gelişti ve mimari gelişti (örneğin, han, çöl sarayı, mihrap).

Kaya Kubbesi, Kudüs'te halife Abdül Malik tarafından MS 691-692'de tamamlandı
Kaya Kubbesi, Kudüs’te halife Abdül Malik tarafından MS 691-692’de tamamlandı.

Düşüş, Suriye ordusunun Bizans imparatoru lll. Leo (717) tarafından feci şekilde yenilgiye uğratılmasıyla başladı. Daha sonra II. Ömer’in (717–720) tüm Müslümanları etnik kökene bakılmaksızın aynı zemine oturtarak gittikçe hoşnutsuzluğa düşen mevaliyi (Arap olmayan Müslümanları) yatıştırmayı amaçlayan mali reformları finansal krize yol açtı.

Bunun yanında, Güney (Kalb) ve kuzey (Kay) Arap kabileleri arasındaki kan davaları askeri gücü ciddi şekilde zayıflattı.

Hişam ibn Abdül Malik (724–743) gelgiti geçici olarak durdurmayı başardı. İmparatorluk genişleme sınırlarına ulaşırken, Müslümanların Fransa’ya ilerlemesi Poitiers’de kesin olarak durduruldu (732). Anadolu’daki Arap güçleri yok edildi (740).

"Jericho:

Suriye birlikleri tarafından yönetilen sınır savunmaları, Orta Asya’daki Türklerin ve Kuzey Afrika’daki Berberilerin (Imazighen) tehditlerini karşılamak için düzenlendi.

Ancak Hişam’ın ölümünü izleyen yıllarda, Qays ve Kelb arasındaki kan davaları Suriye, Irak ve Horasan’da (745-746) büyük ayaklanmalara yol açarken, mevali, Emevi yönetiminin meşruiyetini reddeden dini-politik bir hizip olan Haşimiyye ile karışmaya başladı.749’da batı vilayetlerden yardım alan Haşimiyye, Abbasi hanedanının ilki olan halife Ebu El Abbas el Saffaḥ olarak ilan edildi.

Son Emevi hanedanı II. Mervan (744-750’de hüküm sürdü) Büyük Zab Nehri Muharebesi’nde (750) mağlup oldu. Emevi hanedanının üyeleri ele geçirilip öldürüldü, ancak hayatta kalanlardan Abdülraḥman kaçtı ve İspanya Córdoba’da son Emeviler hanedanını kurdu.

Mustafa S. ALACA


Bunlar da ilginizi çekebilir

Çin Seddi – Nerededir?, Tarihi, Yapısı ve Uzunluğu

Mezopotamya – Nerede?, Kültürü, Tarihi ve Mirası Hakkında Her Şey

Antarktika Nerededir? Antarktika Nasıl Bir Yerdir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

GIPHY App Key not set. Please check settings

One Comment

Bilim İnsanları Uyardı: 2100 Yılına Kadar Yaz Ayları Yılın Yarısı Kadar Sürebilir

Vücudunuzda Bulabileceğiniz En Kötü 10 Şey!

Vücudunuzda Bulabileceğiniz En Kötü 10 Şey!