içinde

Daniel Bernoulli Kimdir? Daniel Bernoulli’nin Biyografisi

Daniel Bernoulli
Daniel Bernoulli

Daniel Bernoulli, başyapıtı Hydrodynamica’yı 1738’de yayınladı. Ancak kıskanç babası tarafından intihal edildiğini gördü. Bernoulli, bir sıvının hızının basıncını nasıl etkilediğini açıkladı. Bernoulli Etkisi ile bir uçağın kanatlarının kaldırma kuvvetini nasıl oluşturduğunu açıklamıştır. Bernoulli’nin kinetik teorisi, James Clerk Maxwell’in teorisinden yüzyılı aşkın bir süre öncesine dayanıyordu. Bernoulli, risk teorisi üzerinde ekonomi ve evrim gibi çok çeşitli alanlarda kullanılan çığır açan çalışmalar gerçekleştirdi.

Daniel Bernoulli
Daniel Bernoulli

İlk Zamanlar

Daniel Bernoulli, 8 Şubat 1700’de Hollanda’nın Groningen şehrinde doğdu. Ebeveynleri Johann Bernoulli ve Dorothea Falkner’dı. Matematik onların kanında vardı. Daniel’in annesi Dorothea Falkner, İsviçre’nin Basel kentinde tanınmış ve varlıklı bir aileden geliyordu. Daniel’in babası Johann Bernoulli de Basel’den geliyordu. Yetenekli bir tıp doktoru ve parlak matematikçiydi. Kalkülüsün yeni matematiğinde ustalaşan ve onu geliştiren ilk kişilerden biriydi. Johann’ın itibarı o kadar yüksekti ki ona “Çağının Arşimetleri” denilmekteydi.

Tahmin edilebileceği gibi, Johann gibi bir babayla Daniel matematikte hızlı ilerleme kaydetti. Daniel’in iki erkek kardeşi de birinci sınıf matematikçiler oldular. Muhtemelen Daniel, oldukça zeki olmasına rağmen kendisine karşı sert davranabilen babasından ziyade ağabeyi Nicolaus’tan daha çok şey öğrenmişti. Matematik, Bernoulli ailesinde kalıtılmış gibi görünüyor. Çünkü Johann’ın ağabeyi Jacob da aynı zamanda parlak bir matematikçiydi.

Ne Yaparsan Yap, Matematikçi Olma!

aniel-bernoulli-money-not-math

1705’te Daniel beş yaşındayken ailesi, babasının Basel Üniversitesi’nde matematik başkanlığına getirilmesiyle ebeveynlerinin memleketi olan İsviçre’deki Basel’e taşındı. Bir matematikçi olarak sahip olduğu büyük şöhrete rağmen, Daniel’in babası matematikçilerin aldığı düşük maaşa kızmıştı. Bernoulli ailesi bir zamanlar zengin tüccarlardı. Daniel’in babası, Daniel’in kişisel kabiliyetlerinin aileyi eski ihtişamına geri döndürmek için gerekli olduğuna inanıyordu. Babası, Daniel’i istemese de ticaret okumaya zorladı. Ancak Daniel’in matematiğe karşı şiddetli bir tutkusu vardı. Biraz oynadıktan sonra; ikisi de oldukça inatçı olan baba ve oğul bir çeşit uzlaşmaya vardılar. Daniel tıp okuyacaktı.

Bernoulli’nin Avrupa Turu

Daniel sözünü tuttu. 15 yaşından itibaren Almanya, Heidelberg, Strasbourg, Fransa; ve Basel, İsviçre’de tıp okudu. Daniel’in anlaşmadan kendi payına düşen kısmını yerine getirmesinden mutlu olan babası, ona ileri matematik ve fiziği, özellikle de enerjinin korunumu hakkındaki kendi fikirlerini öğretmeyi kabul etti.

Tuhaf Seçim Süreci

Daniel Bernoulli, 1721 yılında, 21 yaşında, solunum üzerine teziyle tıp doktoru olarak mezun oldu. Basel Üniversitesi’nde öğretmenlik işi bulmayı umuyordu. Ancak adayların kimin öğretmenlik işi alacağını görmek için çok şey çektiği tuhaf bir seçim prosedüründe kaybetti. Basel’de iş bulmaya çalışırken başarısız olan Bernoulli matematik okumaya devam etti.

Venedik, Eğlence ve Matematik

1723’te Bernoulli, uygulamalı tıp öğrenmek için İtalya’nın Venedik şehrine taşındı. Hastaları ziyaret etti ve doktorların yanında hastanelerde çalıştı. Ayrıca opera, tiyatro ve süslü kıyafet partilerinde zaman geçirdi. Ancak matematiğe olan sevgisinden, özellikle uygulamalı matematikten vazgeçemezdi. Galileo ve Newton’un izinden giderek evrenin sırlarını çözmeye hevesliydi.

Akışkanlar Mekaniği
Akışkanlar Mekaniği

Bernoulli, bir kaptan akan suyu ölçtüğü, akışkanlar mekaniği deneyleri gerçekleştirdi. Kaptaki sıvının yüksekliği arttıkça suyun daha hızlı aktığını fark etti. Kaptaki suyun yüksekliği ile basıncı ve kaptan akan hızı arasında matematiksel bir ilişki kurdu. Ayrıca duruma potansiyel enerjiyi kinetik enerjiye dönüştürme açısından da baktı. 1724’te akışkanlar mekaniği, olasılık teorisi, diferansiyel denklemler ve geometri bilimlerine katkılar yaptığı Matematiksel Egzersizler adlı ilk çalışmasını yayınladı.

Ödül ve Profesörlük

Bir denizcilik şehri olan Venedik’teyken Bernoulli, Paris Akademisi’nin denizde zaman işleyişi için en iyi kum saati tasarımı için cömert bir ödül sunduğunu öğrendi. Cevabı, kum akışının sert denizlerden etkilenmeyen bir kum saati tasarlamak oldu. Bu çalışma için büyük ödüle layık görüldü. Bu, olumlu karşılanan Matematik Egzersizleri ile birlikte, ona Rusya Saint Petersburg’daki Bilimler Akademisi’nde profesörlük teklifini kazandı.

Tıbbi geçmişi göz önüne alındığında, matematik değil fizyoloji profesörü olarak atandı. Daniel ve St. Petersburg’da matematik profesörlüğü teklif edilen ağabeyi Nicolaus, 1725’te oraya birlikte gittiler.

Saint Petersburg

Bernoulli’nin Saint Petersburg’daki ilk çalışmaları onun görevini yansıtıyordu. Optik sinir, kaslar ve tıbbi matematik gibi konularda makaleler yazdı. Daha sonraki yıllarda Bernoulli’nin uyumlu olduğu bildirilse de, Akademi’deki ilk yıllarında diğer profesörlerle şiddetli akademik anlaşmazlıklar yaşamıştı. Ne yazık ki, Rusya’ya geldikten bir yıldan az bir süre sonra, Nicolaus ateşten öldü. Daniel mutsuzdu ve sert Rusya havası moralini iyileştirmedi.

Babası, en iyi matematik öğrencisi Leonhard Euler’i yalnız oğluyla çalışması için Saint Petersburg’a göndererek Daniel’e yardım etmeye çalıştı. Kısa süre sonra tarihin en büyük matematikçilerinden biri olarak anılacak olan Euler, 1727’de Saint Petersburg’a ulaştı. Bernoulli’nin özlediği çayı, kahveyi ve brendiyi getirmekle kalmadı, ikisi de kısa sürede mutlu bir şekilde fikir alışverişlerinde de bulundular. Tüm bunlar Bernoulli’ye kariyerinin en iyi işi için ilham verdi.

Daniel Bernoulli’nin, Euler’den bağımsız olarak mükemmel olduğu unutulmamalıdır. Anlamlı deneyler yapma ve gözlemlerini fiziksel yasalara ve matematiğe çevirme becerisinde özel bir yetenek göstermiştir. Daha güçlü bir matematikçi olan Euler, Bernoulli’nin matematiğini geliştirmesinde yardımcı olmuştur. 1730’da Bernoulli Akademi’ye matematik profesörü olarak atandı, ancak o zamana kadar çoktan ayrılmayı planlıyordu.

Daniel Bernoulli’nin Bilime Katkıları

Bernoulli’nin en büyük keşiflerinin büyük bir kısmını da içeren akışkanlar mekaniği konusundaki şaheseri Hydrodynamica, 1733’te Saint Petersburg’da tamamlandı. 1738’de Strasbourg’da yayınlanmak üzere toparlandı.

Gazların Kinetik Teorisi

Bernoulli'nin kinetik gaz teorisini gösteren diyagramı.
Bernoulli’nin kinetik gaz teorisini gösteren diyagramı

1700’lerin başlarında, James Hermann liderliğindeki bazı bilim insanları, maddenin küçük hareketli parçacıklardan oluştuğuna inanmaya başlamıştı. Hareket ne kadar hızlı olursa, sıcaklık da o kadar yüksek olur. Bu kinetik teori, 1800’lerde evrensel olarak kabul edilene kadar tartışmalı kaldı.

1729’da Euler, Robert Boyle’un 1662’deki gaz verilerine dayanan kinetik bir teoriyle gazların davranışını matematiksel olarak açıklamaya çalıştı. Euler, tüm gaz parçacıklarının aynı hızda hareket edeceğini varsayarak yanlış düşündü. Bernoulli’nin dahice olan düşüncesi, parçacıkların farklı hızlarda nasıl bir dağılım göstereceğini görmekti. Bernoulli’nin fiziksel dünyayı yorumlama becerisi, James Clerk Maxwell’in bir asır sonra çalışmasını öngörerek, kinetik teoriye istatistiksel bir faktör eklemesine izin verdi.

Bernoulli Etkisi

Daniel Bernoulli, babasından öğrendiği ilk fikirlere geri döndü ve onları geliştirdi. Hareket halindeki akışkanlara enerji tasarrufu fikrini uyguladı. Bunu yaparken, en meşhur keşfi olan Bernoulli Etkisini buldu. Bir sıvının, hızının arttığı bir bölgeden akarken, basıncının düşeceğini söyledi. Etkiyi matematiksel olarak doğru bir şekilde tanımladı. Bernoulli Etkisi, birçok gerçek yaşam uygulamasına sahiptir. Genellikle uçak kanatlarının kaldırılabilme nedeni olarak gösterilmektedir.

Bernoulli İlkesi
Bernoulli İlkesi

Risk Ölçümü

1730’ların başlarında Bernoulli, her zamanki mekaniğinden tamamen farklı bir alanda bir makale olan Risk Ölçümü Üzerine Yeni Bir Teori Açıklaması’nı yazdı ve onu yayınlaması 1738’e kadar sürdü. Bernoulli, riski değerlendirmek için verilerin geometrik ortalamasını kullandı. Böylece risk nasıl en aza indirilidi. Riskin tamamen önlenmesinin en iyi sağlandığı durumları belirledi. Yayın, zenginlik ve fayda arasındaki farka baktı. Ekonomik teori, portföy teorisi, evrimsel biyoloji ve davranışsal ekolojiyi etkiledi.

Bazı Kişisel Detaylar ve Son

Daniel Bernoulli, Saint Petersburg’a yerleşemedi. Orada sağlığı hiçbir zaman iyi olmadı. Anatomi ve botanik bölümlerinde yeni bir role başlamak için 1733’te Basel’e geri döndü. Aynı yıl, gezegenlerin yörüngelerinin eğimlerine ilişkin bir çalışma olan Paris Akademisi Büyük Ödülü için girişi de tamamlandı. Bunun tümüyle iyi bir haber olmadığı ortaya çıktı. Sorun, ödülü babasıyla paylaşmasıydı. Babası herhangi birinin oğlu ile matematikte eşit olduğuna karar verebilmesi öfkelenmişti. O andan itibaren baba oğluyla konuşmayı reddetti.

Daniel’in başyapıtı Hydrodynamica, 1733’te tamamlanmış ve Saint Petersburg’daki Akademi’ye gönderilmiş olmasına rağmen nihayet 1738’de yayınlandı. Alçakça bir intikam eylemiyle babası Hydrodynamica’ya intihal yaptı ve 1732’de tamamlandığı tarihiyle Hydrodynamica adlı bir kitap yayınladı. Daniel babasının davranışları karşısında şok oldu ve şunları yazdı:

” Bir kısmını babama borçlu olmadığım tüm Hydrodynamica’m elimden alındı ​​ve 10 yıllık çalışmanın meyvelerinden mahrum bırakıldım.”

Bernoulli Ailesi
Bernoulli Ailesi

Neyse ki Daniel, kitaptaki fikirlerin gerçek yaratıcısı olarak değerlendirildi. Daniel, Paris Akademisi’nin Büyük Ödülü’nü, genellikle deniz temalı çalışmaları nedeniyle toplam 10 kez kazandı. Bu çalışmalar, bir geminin çapası için en iyi şekil, gelgitler teorisi, manyetizma, okyanus akıntıları ve açık denizlerdeki gemilerin stabilitesini artırmak olarak sıralanabilir. 1750’de, 50 yaşında, Daniel Bernoulli, Basel Üniversitesi’nde fizik kürsüsüne atandı. Dersleri ve gösterileri son derece popülerdi. 76 yaşında emekli olana kadar bu görevi sürdürdü.

Diğer şehirlerden teklifler aldı. Ancak bir daha Basel’den ayrılmadı. En sevdikleriyle- Pierre Bouguer, Alexis Clairaut, Pierre Louis Maupertuis, eski arkadaşı Leonhard Euler ve Euler’in oğlu Johann Euler olan diğer bilim insanlarıyla- kapsamlı bir şekilde yazıştı. İşi için yaşadı. Hiç evlenmedi ve çocuğu yoktu. Daha gençken evliliği düşündü. Ancak söz konusu kadının parayla çok kötü olduğu ortaya çıktı. Bunu itici buluyordu. Bernoulli, yaşam tarzının sadeliğine ve tutumluluğa saygı duydu, ancak anlamsızlığa saygı duymadı.

Sonunda, özgürlüğüne ve sessiz, huzurlu, akademik bir yaşam tarzına evlenemeyecek kadar değer verdi. Daniel Bernoulli, 17 Mart 1782’de İsviçre’nin Basel kentinde uykusunda 82 yaşında öldü.

Kaynak: “Daniel Bernoulli.” Famous Scientists. famousscientists.org. 26 May. 2016. Web. 10/13/2020

Gizem Şafak Baransel


Bunlar da ilginizi çekebilir

Amedeo Avogadro Kimdir? Amedeo Avogadro’nun Biyografisi

Andre Marie Ampere Kimdir? Andre Marie Ampere’in Biyografisi

Eugen Sandow: Vücut Geliştirmenin Kurucu Babası

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

GIPHY App Key not set. Please check settings

4 Comments

Kristof Kolomb

İnsanların Görmezden Geldiği Kristof Kolomb Gerçeği

İsviçre

İsviçre Nerededir? İsviçre Hakkında Her Şey